Ly hôn đơn phương cần giấy tờ gì? Hướng dẫn chuẩn hồ sơ mới

Chấm dứt hôn nhân là quyết định khó khăn, đặc biệt khi chỉ một bên muốn ly hôn hoặc hai người không thống nhất về con chung, tài sản. Ly hôn đơn phương cần giấy tờ gì là vấn đề cần xác định chính xác trước khi nộp đơn để tránh hồ sơ bị yêu cầu sửa đổi, bổ sung. 

Ngoài giấy đăng ký kết hôn và giấy tờ nhân thân, người khởi kiện còn phải chuẩn bị tài liệu về con, tài sản, nơi cư trú của bị đơn và căn cứ xin ly hôn.

1. Hiểu đúng về ly hôn đơn phương

Ly hôn đơn phương là trường hợp một bên vợ hoặc chồng có yêu cầu Tòa án chấm dứt quan hệ hôn nhân mà không cần phải có sự đồng ý của người còn lại. Tuy nhiên, việc một bên nộp đơn không đồng nghĩa Tòa án đương nhiên giải quyết cho ly hôn.

Theo Điều 56 Luật Hôn nhân và Gia đình, Tòa án xem xét cho ly hôn khi có căn cứ về bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền và nghĩa vụ của vợ chồng, khiến hôn nhân lâm vào tình trạng vô cùng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài và mục đích hôn nhân không đạt được. Trường hợp một người đã bị tuyên bố mất tích, người còn lại cũng có quyền yêu cầu ly hôn.

Khi tìm hiểu ly hôn đơn phương cần giấy tờ gì, người nộp đơn cần chuẩn bị cả hai nhóm:

• Giấy tờ chứng minh quan hệ hôn nhân, nhân thân và con chung.

• Tài liệu chứng minh yêu cầu về ly hôn, nuôi con, cấp dưỡng hoặc chia tài sản.

Hồ sơ càng rõ ràng, Tòa án càng thuận lợi trong việc kiểm tra thẩm quyền, xác minh sự việc và thông báo bổ sung nếu còn thiếu.

2. Điều kiện gì để được Tòa án giải quyết ly hôn

Câu hỏi đơn phương ly hôn cần điều kiện gì thường được đặt ra cùng với việc chuẩn bị hồ sơ. Người yêu cầu cần chứng minh quan hệ vợ chồng đã rơi vào ít nhất một trong các tình trạng sau:

• Có hành vi bạo lực gia đình.

• Liên tục xúc phạm danh dự, nhân phẩm của nhau.

• Không còn quan tâm  hoặc thực hiện nghĩa vụ vợ chồng.

• Đã sống ly thân trong thời gian dài và không thể hàn gắn.

• Một bên ngoại tình, bỏ mặc gia đình hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng.

• Một bên đã bị Tòa án tuyên bố đã mất tích.

• Đời sống chung thực tế không còn và mục đích hôn nhân không đạt được.

Cha, mẹ hoặc người thân thích cũng có thể yêu cầu ly hôn khi một bên vợ hoặc chồng không thể nhận thức, làm chủ hành vi do bệnh tâm thần hoặc bệnh khác, đồng thời là nạn nhân của bạo lực gia đình ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe hoặc tinh thần.

Người chồng không có quyền yêu cầu ly hôn trong khi người vợ đang mang thai, sinh con hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Hạn chế này áp dụng đối với quyền yêu cầu của người chồng; người vợ vẫn có thể chủ động nộp đơn nếu có nhu cầu hợp pháp.

3. Hồ sơ ly hôn đơn phương cần giấy tờ gì?

Không nên chỉ đọc một mẫu hồ sơ trên mạng rồi sao chép máy móc, bởi giấy tờ cụ thể còn phụ thuộc việc hai người có con, tài sản, khoản nợ hoặc yếu tố nước ngoài hay không.

Thông thường, hồ sơ gồm những thành phần sau:

3.1. Đơn khởi kiện ly hôn

Người yêu cầu cần làm đơn khởi kiện ly hôn theo mẫu áp dụng trong tố tụng dân sự. Nội dung chính gồm:

• Tên Tòa án có thẩm quyền.

• Thông tin của cả người khởi kiện và người bị kiện.

• Địa chỉ cư trú hoặc làm việc của hai bên.

• Thời điểm và địa điểm đăng ký kết hôn.

• Nguyên nhân phát sinh ra mâu thuẫn.

• Thời gian sống ly thân nếu có.

• Yêu cầu chấm dứt hoàn toàn quan hệ hôn nhân.

• Yêu cầu về con chung, cấp dưỡng, tài sản và nghĩa vụ nợ.

Tòa án nhân dân đã công bố Mẫu số 23-DS về đơn khởi kiện để người dân tham khảo khi thực hiện vụ việc dân sự.

Người viết không cần kể toàn bộ tiểu sử của hai vợ chồng. Nội dung nên tập trung vào quá trình hôn nhân, nguyên nhân mâu thuẫn, tình trạng hiện tại và yêu cầu cụ thể.

3.2. Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn bản gốc

Đây là giấy tờ quan trọng để chứng minh quan hệ hôn nhân hợp pháp. Người khởi kiện thường phải nộp bản chính Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn.

Nếu bị mất hoặc người còn lại cố tình giữ giấy, người khởi kiện có thể yêu cầu cấp bản sao trích lục kết hôn tại cơ quan quản lý dữ liệu hộ tịch. Cổng Dịch vụ công Quốc gia hiện có thủ tục cấp bản sao trích lục hộ tịch và cho phép cơ quan tiếp nhận khai thác dữ liệu điện tử để đối chiếu thông tin.

Khi nộp trích lục thay bản chính, nên trình bày rõ lý do không thể cung cấp giấy đăng ký kết hôn gốc trong đơn hoặc văn bản bổ sung.

3.3. Giấy tờ tùy thân của vợ chồng

Khi xác định ly hôn đơn phương cần giấy tờ gì, người nộp đơn nên chuẩn bị:

• Bản sao chứng thực thẻ căn cước của mình.

• Bản sao căn cước, hộ chiếu hoặc giấy tờ nhân thân của người còn lại nếu có.

• Tài liệu thể hiện số định danh cá nhân.

• Giấy tờ hoặc thông tin về nơi cư trú, làm việc của bị đơn.

Không có bản sao căn cước của người còn lại chưa chắc khiến bạn mất quyền khởi kiện. Tuy nhiên, cần cung cấp chính xác họ tên, năm sinh, địa chỉ cư trú hoặc làm việc để Tòa án xác định bị đơn và thực hiện việc tống đạt.

3.4. Giấy tờ về con chung

Nếu hai người có con, hồ sơ thường cần:

• Bản sao chứng thực giấy khai sinh của từng con chung

• Tài liệu về nơi ở và quá trình chăm sóc con.

• Chứng minh thu nhập, công việc và chỗ ở của người yêu cầu nuôi con.

• Hồ sơ học tập, y tế hoặc tài liệu liên quan đến nhu cầu của trẻ.

• Đề xuất về mức cấp dưỡng và phương thức cấp dưỡng.

Khi quyết định người trực tiếp nuôi con, Tòa án đánh giá toàn diện điều kiện chăm sóc, sự gắn bó, môi trường sống, khả năng bảo vệ trẻ và mức độ ổn định. Con từ đủ 7 tuổi phải được tạo điều kiện bày tỏ nguyện vọng; con dưới 36 tháng thường được giao cho mẹ, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện hoặc cha mẹ có thỏa thuận phù hợp.

3.5. Tài liệu về tài sản và khoản nợ

Nếu yêu cầu chia tài sản, ly hôn đơn phương cần giấy tờ gì còn phụ thuộc từng loại tài sản đang tranh chấp. Hồ sơ có thể bổ sung:

• Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất/quyền sở hữu nhà.

• Hợp đồng mua bán nhà, đất và căn hộ.

• Giấy đăng ký ô tô, xe máy.

• Sổ tiết kiệm, sao kê tài khoản (nếu có).

• Giấy chứng nhận cổ phần hoặc phần vốn góp.

• Hợp đồng vay, giấy nhận nợ.

• Chứng từ chứng minh nguồn tiền tạo lập tài sản.

Nếu chưa muốn giải quyết tài sản trong cùng vụ án, người khởi kiện có thể chỉ yêu cầu Tòa án giải quyết quan hệ hôn nhân và con chung. Tranh chấp tài sản có thể được yêu cầu trong một vụ án khác khi đáp ứng điều kiện pháp luật.

3.6. Chứng cứ về nguyên nhân xin ly hôn

Người nộp đơn có thể cung cấp:

• Biên bản hòa giải.

• Hồ sơ xử lý hành vi bạo lực gia đình.

• Hồ sơ khám và điều trị thương tích.

• Tin nhắn, thư điện tử ,nội dung trao đổi.

• Hình ảnh, video được thu thập một cách hợp pháp.

• Lời khai hoặc xác nhận của người biết sự việc.

• Tài liệu thể hiện hai bên đã sống riêng.

• Bản án, quyết định liên quan.

Chứng cứ phải được thu thập hợp pháp. Không nên tự ý xâm nhập tài khoản, thiết bị hoặc đời sống riêng tư của người khác chỉ để tìm tài liệu.

4. Nộp hồ sơ ly hôn đơn phương ở đâu?

Từ ngày 1/7/2025, hệ thống Tòa án được tổ chức theo mô hình mới với 355 Tòa án nhân dân khu vực tại 34 tỉnh, thành phố. Tòa án nhân dân khu vực thực hiện xét xử sơ thẩm các vụ việc dân sự, trong đó có tranh chấp hôn nhân và gia đình.

Thông thường, hồ sơ được nộp tại Tòa án nhân dân khu vực nơi bị đơn cư trú hoặc làm việc. Người khởi kiện có thể:

• Nộp trực tiếp tại bộ phận tiếp nhận.

• Gửi hồ sơ qua bưu chính.

• Nộp trực tuyến nếu Tòa án có hệ thống tiếp nhận điện tử phù hợp.

Trước khi nộp, nên kiểm tra địa bàn phụ trách của từng Tòa án khu vực. Việc chọn Tòa theo địa chỉ cũ của cấp huyện có thể dẫn đến hồ sơ bị chuyển hoặc trả lại để nộp đúng nơi.

Vụ việc có người đang ở nước ngoài, tài sản tại nước ngoài hoặc cần ủy thác tư pháp thường phức tạp hơn. Người nộp đơn nên cung cấp địa chỉ ở nước ngoài, thông tin xuất cảnh và tài liệu liên quan ngay từ đầu. Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP cũng có hướng dẫn trường hợp bị đơn là người Việt Nam ở nước ngoài nhưng không xác định được địa chỉ hiện tại.

5. Quy trình giải quyết sau khi nộp hồ sơ ly hôn đơn phương

Sau khi xác định ly hôn đơn phương cần giấy tờ gì và hoàn thiện hồ sơ, thủ tục ly hôn đơn phương thường diễn ra theo các bước:

• Tòa án tiếp nhận đơn và các tài liệu khác.

• Chánh án phân công Thẩm quyền.

• Tòa án yêu cầu sửa đổi, bổ sung nếu hồ sơ chưa đầy đủ.

• Người khởi kiện nhận thông báo nộp tạm ứng án phí.

• Nộp tiền và gửi lại biên lai cho Tòa án.

• Tòa án ra thông báo thụ lý vụ án.

• Các bên cung cấp lời khai, chứng cứ và tham gia hòa giải.

• Vụ án được đưa ra xét xử nếu hòa giải không thành.

Bộ luật Tố tụng dân sự quy định sau khi nhận đơn, Tòa án phân công Thẩm phán xem xét; nếu vụ án thuộc thẩm quyền, người khởi kiện được thông báo nộp tiền tạm ứng án phí trước khi Tòa án thụ lý.

Thời gian thực tế có thể kéo dài nếu bị đơn không hợp tác, thường xuyên vắng mặt, phải xác minh địa chỉ, định giá tài sản hoặc thu thập chứng cứ ở nhiều nơi.

6. Án phí ly hôn đơn phương hiện nay bao nhiêu?

Đối với vụ án ly hôn không có tranh chấp tài sản, mức án phí dân sự sơ thẩm thông thường là 300.000 đồng. Người yêu cầu ly hôn thường phải nộp tiền tạm ứng án phí để Tòa án thụ lý.

Nếu có yêu cầu chia tài sản, ngoài án phí ly hôn, các bên có thể phải chịu án phí theo giá trị phần tài sản được chia hoặc nghĩa vụ phải thực hiện. Quy định về nghĩa vụ chịu án phí trong vụ án hôn nhân và gia đình được hướng dẫn tại Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 và Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP.

Người thuộc trường hợp được miễn hoặc giảm án phí cần nộp đơn đề nghị và giấy tờ chứng minh đi kèm.

7. Những lỗi phổ biến khiến hồ sơ thường bị yêu cầu bổ sung

Dù các bài tin tức nóng có thể mô tả ly hôn đơn phương như một quy trình rất nhanh, thực tế hồ sơ thường bị kéo dài bởi những lỗi cơ bản:

• Nộp đơn sai Tòa án.

• Không cung cấp địa chỉ bị đơn.

• Đơn không ghi rõ yêu cầu nuôi con và cấp dưỡng.

• Không nộp giấy chứng nhận kết hôn hoặc trích lục thay thế.

• Yêu cầu chia tài sản nhưng lịa không mô tả tài sản.

• Giấy tờ sao chụp mờ hoặc thiếu chứng thực.

• Không bổ sung hồ sơ đúng thời hạn Tòa án yêu cầu.

• Không nộp đủ biên lai tạm ứng án phí.

• Không có mặt theo giấy triệu tập mà không nêu lý do.

Trước khi nộp, nên sắp xếp giấy tờ theo từng nhóm: hôn nhân, nhân thân, con chung, tài sản, nghĩa vụ nợ và chứng cứ về mâu thuẫn. Cách này giúp Tòa án kiểm tra hồ sơ nhanh và hạn chế thất lạc tài liệu.

8. Tóm lại

Ly hôn đơn phương cần giấy tờ gì phụ thuộc vào việc hai bên có con chung, tài sản, khoản nợ hoặc yếu tố nước ngoài hay không. Hồ sơ cơ bản gồm đơn khởi kiện, giấy đăng ký kết hôn, giấy tờ nhân thân, giấy khai sinh của con và chứng cứ liên quan. 

Theo visitledbury.info, người nộp đơn cần xác định đúng Tòa án khu vực, trình bày yêu cầu rõ ràng và bổ sung giấy tờ đúng thời hạn để tránh kéo dài vụ án.

Nguồn: Sưu tầm